Brands, Eugène (1913)

Ik zeg altijd: mijn gouaches ontstaan, de schilderijen maak ik, want dan ben ik met mijn kop bezig, dan vraag ik me voortdurend af wat ik nu eigenlijk doe. In mijn gouaches bereik ik dingen die ik in mijn schilderijen niet voor elkaar krijg.

Ik probeer me te laten drijven op de stroom, er is als het ware iets buiten mij dat mij laat tekenen. In het Zen-boedhisme zeggen ze 'het tekent'.

Ik geloof in een mysterie, aan een middelpunt dat alles bijeen houdt, maar ik geef het geen naam of baard, ik noem het niet mannelijk of vrouwelijk. Het mysterie is juist iets waar voor mij nog alles mogelijk is.

Vroeger maakte ik bijna altijd die wolkvormen, tot ik me op een keer echt realiseerde dat we in een wereld leven waarin het de werkelijkheid van alledag is dat dit atelier bepaalde afmetingen heeft; daar kan je niet om heen. Dat betekent dat we naast ons gevoel te maken hebben met verstandelijk denken. Dat is de geometrische vorm.

Soms ga ik tot het uiterste en denk ik, ja, dit is het eigenlijk helemaal. Maar de volgende dag besef je dat je kunstschilder bent, je kleedt je weer aan, je gaat weer naar je atelier en dan kan je niet zeggen: ik heb het bereikt, dus ga je weer door en dan moet je een reactie maken op het vorige.

Bij mij is het besef ontstaan dat er een eindeloze ruimte om ons heen is en dat alles altijd in beweging is. Dat onze gezichten bezig zijn te veranderen terwijl we met elkaar zitten te praten, dat zelfs een marmeren tafelblad uit losse atomen bestaat. Ik besef heel sterk de betrekkelijkheid van alles, ook van de vorm.

Het zal u niet verwonderen dat voor mij het schilderij stoelt op de componenten vorm en kleur, waarbij de vorm zo eenvoudig als maar mogelijk moet zijn om een maximale werking van de kleur, het fijne vibreren hiervan, te verzekeren.

De gewelfde contourlijn die, mede doordat hij niet 'sec' maar vibrerend, met een soort halo (vandaar de titel 'vloeiende vorm') is aangegeven, brengt de illusie mee van groeien, uitdijen: een kiemcel.

Zoals wij in materie en geest verschillende, zij het niet strikt van elkaar te scheiden waarden zien, toont het schilderij altijd de elementen vorm en kleur. Enkel kleur aangeven zonder vorm is onmogelijk

De kleur appeleert vrijwel uitsluitend aan het intuitief gevoel. De vorm daarentegen meer aan het beredeneerd verstand. Het is een concessie aan de zichtbare werkelijkheid die je niet kunt ontkennen, een compromis aan het verstand.